Bạn mới học tiếng Trung phồn thể và cảm thấy chữ Hán có quá nhiều nét, nhìn chữ nào cũng khó nhớ? Một trong những cách giúp việc học trở nên dễ dàng hơn là bắt đầu từ bộ thủ tiếng Trung.
Trong bài viết này, VietBook tổng hợp 50 bộ thủ tiếng Trung thông dụng tham khảo dành cho người mới bắt đầu học tiếng Trung, đặc biệt là người Việt đang sinh sống và làm việc tại Đài Loan.
Bộ thủ tiếng Trung là gì?
Bộ thủ (部首 – bùshǒu) là thành phần được sử dụng để phân loại và tra cứu chữ Hán trong từ điển.
Trong quá trình học, nhiều bộ thủ cũng giúp chúng ta nhận diện các thành phần cấu tạo chữ và liên hệ với ý nghĩa của chữ.
Ví dụ:
- 木 (mù) – Bộ Mộc, nghĩa là cây hoặc gỗ. Xuất hiện trong 林 (lín – rừng), 森 (sēn – rậm rạp).
- 氵 – Dạng biến thể của bộ Thủy 水 (shuǐ – nước). Xuất hiện trong 河 (hé – sông), 海 (hǎi – biển).
- 亻 – Dạng biến thể của bộ Nhân 人 (rén – người). Xuất hiện trong 你 (nǐ – bạn), 休 (xiū – nghỉ ngơi).
Khi đã quen với các thành phần này, bạn sẽ dễ nhận ra cấu trúc chữ Hán hơn.
Vì sao người mới học tiếng Trung nên học bộ thủ?
1. Giúp ghi nhớ mặt chữ dễ hơn
Chẳng hạn, chữ 休 (xiū – nghỉ ngơi) có thể được ghi nhớ bằng cách liên tưởng đến một người 亻 đứng cạnh cây 木.
Đây là mẹo ghi nhớ hình dạng chữ, không nhất thiết là lời giải thích đầy đủ về nguồn gốc lịch sử của chữ Hán.
2. Dễ nhận biết những chữ gần giống nhau
Hãy xem hai chữ:
- 請 (qǐng) – mời, xin vui lòng.
- 清 (qīng) – trong, sạch.
Hai chữ có thành phần 青 giống nhau, nhưng bên trái khác nhau:
- 請 có bộ Ngôn 言, liên quan đến lời nói.
- 清 có bộ Thủy 氵, liên quan đến nước.
Nhờ quan sát thành phần, bạn có thể phân biệt chữ dễ dàng hơn.
3. Hỗ trợ học tiếng Trung phồn thể tại Đài Loan
Khi học tiếng Trung tại Đài Loan, bạn sẽ thường xuyên gặp chữ phồn thể trên biển hiệu, giấy tờ, thông báo và tài liệu học tập.
Việc nhận diện các bộ như 言, 門, 車, 食, 馬 sẽ giúp bạn làm quen với những chữ có nhiều nét, chẳng hạn 語, 問, 輪, 飯 và 騎.
Bảng 50 bộ thủ tiếng Trung thông dụng nhất
Bảng dưới đây sử dụng chữ Hán phồn thể, kèm những dạng biến thể thường gặp. Danh sách được chọn để phục vụ người mới học, không phải bảng xếp hạng tần suất xuất hiện tuyệt đối.
Nhóm 1: Bộ thủ liên quan đến con người và hoạt động
| STT | Bộ thủ | Pinyin | Nghĩa tiếng Việt | Ví dụ |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 人 / 亻 | rén | Nhân – người | 你 (nǐ) – bạn |
| 2 | 刀 / 刂 | dāo | Đao – dao | 別 (bié) – khác, đừng |
| 3 | 力 | lì | Lực – sức mạnh | 加 (jiā) – thêm |
| 4 | 口 | kǒu | Khẩu – miệng | 吃 (chī) – ăn |
| 5 | 大 | dà | Đại – to, lớn | 太 (tài) – quá, rất |
| 6 | 女 | nǚ | Nữ – phụ nữ | 好 (hǎo) – tốt |
| 7 | 心 / 忄 | xīn | Tâm – tim, lòng | 忙 (máng) – bận |
| 8 | 手 / 扌 | shǒu | Thủ – tay | 打 (dǎ) – đánh |
| 9 | 目 | mù | Mục – mắt | 眼 (yǎn) – mắt |
| 10 | 足 / ⻊ | zú | Túc – chân | 跑 (pǎo) – chạy |
Mẹo ghi nhớ: Hãy liên tưởng các bộ này với cơ thể và hoạt động hằng ngày: miệng để ăn, tay để cầm nắm, chân để chạy, mắt để nhìn.
Nhóm 2: Bộ thủ liên quan đến thiên nhiên
| STT | Bộ thủ | Pinyin | Nghĩa tiếng Việt | Ví dụ |
|---|---|---|---|---|
| 11 | 土 | tǔ | Thổ – đất | 地 (dì) – đất |
| 12 | 山 | shān | Sơn – núi | 島 (dǎo) – đảo |
| 13 | 日 | rì | Nhật – mặt trời, ngày | 明 (míng) – sáng |
| 14 | 木 | mù | Mộc – cây, gỗ | 林 (lín) – rừng |
| 15 | 水 / 氵 | shuǐ | Thủy – nước | 海 (hǎi) – biển |
| 16 | 火 / 灬 | huǒ | Hỏa – lửa | 熱 (rè) – nóng |
| 17 | 石 | shí | Thạch – đá | 破 (pò) – vỡ |
| 18 | 禾 | hé | Hòa – lúa | 秋 (qiū) – mùa thu |
| 19 | 艸 / 艹 | cǎo | Thảo – cỏ | 花 (huā) – hoa |
| 20 | 雨 | yǔ | Vũ – mưa | 雪 (xuě) – tuyết |
Mẹo ghi nhớ: Nhóm này rất phù hợp để học bằng hình ảnh. Ví dụ, 木 giống hình cây, 山 gợi hình những ngọn núi, còn 雨 gợi hình mưa rơi.
Nhóm 3: Bộ thủ liên quan đến nhà cửa và đồ vật
| STT | Bộ thủ | Pinyin | Nghĩa tiếng Việt | Ví dụ |
|---|---|---|---|---|
| 21 | 囗 | wéi | Vi – bao quanh | 國 (guó) – quốc gia |
| 22 | 宀 | mián | Miên – mái nhà | 家 (jiā) – nhà |
| 23 | 巾 | jīn | Cân – khăn, vải | 帽 (mào) – mũ |
| 24 | 广 | guǎng | Nghiễm – mái che | 店 (diàn) – cửa hàng |
| 25 | 玉 / 王 | yù | Ngọc – ngọc quý | 珠 (zhū) – ngọc trai |
| 26 | 田 | tián | Điền – ruộng | 男 (nán) – nam giới |
| 27 | 竹 / ⺮ | zhú | Trúc – tre | 筆 (bǐ) – bút |
| 28 | 米 | mǐ | Mễ – gạo | 粉 (fěn) – bột |
| 29 | 糸 / 糹 | mì | Mịch – tơ | 紙 (zhǐ) – giấy |
| 30 | 衣 / 衤 | yī | Y – áo, quần áo | 褲 (kù) – quần |
Mẹo ghi nhớ: Bộ 宀 trông giống mái nhà. Bạn có thể bắt đầu từ 家 (jiā – nhà), rồi tiếp tục tìm những chữ khác có thành phần này.
Nhóm 4: Bộ thủ liên quan đến động vật và cơ thể
| STT | Bộ thủ | Pinyin | Nghĩa tiếng Việt | Ví dụ |
|---|---|---|---|---|
| 31 | 牛 / 牜 | niú | Ngưu – trâu, bò | 物 (wù) – vật |
| 32 | 犬 / 犭 | quǎn | Khuyển – chó | 狗 (gǒu) – chó |
| 33 | 肉 / ⺼ | ròu | Nhục – thịt | 肚 (dù) – bụng |
| 34 | 虫 | chóng | Trùng – sâu bọ | 蚊 (wén) – muỗi |
| 35 | 馬 | mǎ | Mã – ngựa | 騎 (qí) – cưỡi |
| 36 | 魚 | yú | Ngư – cá | 鮮 (xiān) – tươi |
| 37 | 鳥 | niǎo | Điểu – chim | 鴨 (yā) – vịt |
| 38 | 疒 | nè | Nạch – bệnh tật | 病 (bìng) – bệnh |
| 39 | 頁 | yè | Hiệt – đầu | 頭 (tóu) – đầu |
| 40 | 食 / 飠 | shí | Thực – ăn uống | 飯 (fàn) – cơm |
Mẹo ghi nhớ: Khi gặp những chữ như 狗, 鴨, 魚, hãy thử tìm thành phần liên quan đến động vật. Với các chữ 飯, 餓, 飲, hãy chú ý đến bộ Thực 飠.
Nhóm 5: Bộ thủ thường gặp trong chữ Hán phồn thể
| STT | Bộ thủ | Pinyin | Nghĩa tiếng Việt | Ví dụ |
|---|---|---|---|---|
| 41 | 彳 | chì | Xích – bước chân | 很 (hěn) – rất |
| 42 | 攴 / 攵 | pū | Phộc – đánh nhẹ | 教 (jiào) – dạy |
| 43 | 言 | yán | Ngôn – lời nói | 語 (yǔ) – ngôn ngữ |
| 44 | 貝 | bèi | Bối – vỏ sò, vật quý | 買 (mǎi) – mua |
| 45 | 車 | chē | Xa – xe | 輪 (lún) – bánh xe |
| 46 | 辵 / 辶 | chuò | Sước – đi, di chuyển | 這 (zhè) – này |
| 47 | 邑 / 阝 (bên phải) | yì | Ấp – thành ấp | 都 (dōu) – đều |
| 48 | 阜 / 阝 (bên trái) | fù | Phụ – gò đất | 院 (yuàn) – viện |
| 49 | 金 / 釒 | jīn | Kim – kim loại, vàng | 錢 (qián) – tiền |
| 50 | 門 | mén | Môn – cửa | 問 (wèn) – hỏi |
Lưu ý: Cùng có hình dạng 阝 nhưng khi nằm bên trái thường là dạng của bộ 阜, còn khi nằm bên phải thường là dạng của bộ 邑. Đây là một trong những điểm dễ nhầm đối với người mới học chữ Hán.
5 bộ thủ nên học đầu tiên nếu bạn mới bắt đầu
Nếu chưa thể ghi nhớ cả 50 bộ, hãy bắt đầu với năm bộ rất dễ nhận diện dưới đây.
1. Bộ Nhân 人 / 亻 – Người
- 人 (rén): người
- 你 (nǐ): bạn
- 他 (tā): anh ấy
- 休 (xiū): nghỉ ngơi
Khi đứng bên trái một chữ, 人 thường có dạng 亻.
2. Bộ Khẩu 口 – Miệng
- 吃 (chī): ăn
- 喝 (hē): uống
- 叫 (jiào): gọi
- 唱 (chàng): hát
Hãy liên tưởng đến các hoạt động sử dụng miệng để ghi nhớ nhóm chữ này.
3. Bộ Mộc 木 – Cây
- 木 (mù): cây, gỗ
- 林 (lín): rừng
- 森 (sēn): rậm rạp
- 桌 (zhuō): bàn
Một cách ghi nhớ đơn giản là liên tưởng hình dạng 木 với thân, cành và rễ cây.
4. Bộ Thủy 水 / 氵 – Nước
- 水 (shuǐ): nước
- 河 (hé): sông
- 海 (hǎi): biển
- 洗 (xǐ): rửa
Bộ Thủy thường xuất hiện dưới dạng ba chấm 氵 khi đứng bên trái chữ.
5. Bộ Tâm 心 / 忄 – Tim, cảm xúc
- 心 (xīn): tim, lòng
- 忙 (máng): bận
- 怕 (pà): sợ
- 情 (qíng): tình cảm
Nhiều chữ có bộ Tâm liên quan đến trạng thái tinh thần hoặc cảm xúc.
Cách học 50 bộ thủ tiếng Trung trong 10 ngày
Bạn không cần cố gắng học thuộc cả bảng trong một buổi. Hãy thử chia thành những phần nhỏ.
| Ngày | Nội dung học |
|---|---|
| Ngày 1 | Bộ 1–5: 人, 刀, 力, 口, 大 |
| Ngày 2 | Bộ 6–10: 女, 心, 手, 目, 足 |
| Ngày 3 | Bộ 11–15: 土, 山, 日, 木, 水 |
| Ngày 4 | Bộ 16–20: 火, 石, 禾, 艸, 雨 |
| Ngày 5 | Bộ 21–25: 囗, 宀, 巾, 广, 玉 |
| Ngày 6 | Bộ 26–30: 田, 竹, 米, 糸, 衣 |
| Ngày 7 | Bộ 31–35: 牛, 犬, 肉, 虫, 馬 |
| Ngày 8 | Bộ 36–40: 魚, 鳥, 疒, 頁, 食 |
| Ngày 9 | Bộ 41–45: 彳, 攴, 言, 貝, 車 |
| Ngày 10 | Bộ 46–50: 辵, 邑, 阜, 金, 門 |
Mỗi ngày, bạn có thể dành khoảng 15–20 phút để:
- Đọc tên và nghĩa của 5 bộ thủ.
- Quan sát hình dạng và những biến thể thường gặp.
- Viết mỗi bộ vài lần theo đúng thứ tự nét.
- Học thêm 1–2 chữ Hán có chứa bộ đó.
- Ôn lại các bộ đã học từ hôm trước.
Sau 10 ngày, hãy tự kiểm tra bằng cách che cột nghĩa tiếng Việt và thử nhớ lại.
Đây là lịch học tham khảo, không phải cam kết rằng ai cũng có thể thuộc toàn bộ 50 bộ trong 10 ngày.
Học xong 50 bộ thủ có cần học tiếp 214 bộ thủ không?
Có thể học tiếp, nhưng không cần vội vàng.
Hệ thống 214 bộ thủ Kangxi thường được sử dụng để phân loại chữ Hán trong các từ điển truyền thống.
Với người mới học tiếng Trung phồn thể, 50 bộ thủ là điểm khởi đầu hợp lý. Sau khi quen với cách nhận diện bộ thủ, bạn có thể mở rộng sang những bộ khác và luyện viết các chữ Hán thường dùng.
Nếu muốn có tài liệu học theo hệ thống, bạn có thể tham khảo sách Nhớ Nhanh 214 Bộ Thủ Chữ Hán tại VietBook.
Nội dung sách bao gồm:
- Giải thích ý nghĩa của 214 bộ thủ.
- Phần tìm hiểu 70 bộ thủ thông dụng.
- Bài ca bộ thủ hỗ trợ ghi nhớ.
Ngoài ra, VietBook có lựa chọn tập viết bộ thủ, phù hợp với người muốn luyện viết và ghi nhớ hình dạng chữ Hán.

👉 Xem sách Nhớ Nhanh 214 Bộ Thủ Chữ Hán và tập viết tại VietBook
Kết luận
Học chữ Hán sẽ bớt khó khăn hơn khi bạn biết cách chia chữ thành những thành phần quen thuộc.
Với người mới học tiếng Trung phồn thể, 50 bộ thủ thông dụng là nền tảng tốt để bắt đầu nhận diện chữ, mở rộng từ vựng và luyện viết.
Hãy học từng nhóm nhỏ, kết hợp quan sát, liên tưởng và thực hành. Khi đã quen với những bộ thủ cơ bản, bạn có thể tiếp tục tìm hiểu hệ thống 214 bộ thủ để nâng cao khả năng đọc viết chữ Hán.
Nếu đang tìm sách học bộ thủ tiếng Trung phồn thể tại Đài Loan, bạn có thể tham khảo tài liệu luyện học và tập viết tại VietBook – Sách Việt tại Đài Loan.



